Czas mijał... Kłamstwem by było powiedzieć, że po nocach śniłam o tym nowopoznanym nieznajomym. Byłam zbyt zajęta wieloma innymi sprawami. Nowe miejsce, nowi ludzie. Miałam jednak jakąś nie do końca uświadamianą pewność, że jeszcze się kiedyś spotkamy. Czasami tylko, przez dziwne zbiegi okoliczności, przypominałam sobie o jego istnieniu. Raz na przykład, kiedy to Marian, oznajmił mi, że oto właśnie Mateusz złoży mu dziś wizytę. Mateusz się nie pojawił, nie zadzwonił nawet, by wytłumaczyć się ze swej nieobecności, a życie i tak toczyło się dalej.
Do drugiego spotkania o mały włos by nie doszło. Marian, pewnie zastanawiając się czy to w ogóle zrobić w ostatniej chwili poinformował mnie o pewnych targach. Sam nie do końca wiedział, po co tam właściwie idziemy. Było to jednak jakieś nowe doświadczenie. Na miejscu okazało się, że mamy tam reprezentować pewną firmę, o której istnieniu nigdy wcześniej nie słyszeliśmy. Posadzono nas za stołem, a my tamując śmiech i zażenowanie udawaliśmy, że znamy się na rybołówstwie. Jak bardzo zdziwieni musieli być ci Chińczycy, kiedy gdy dawali nam swoje wizytówki, nie otrzymali nic w zamian. W kraju, gdzie nawet taksówkarze czy sprzedawcy nielegalnych CD je mają!
Wtedy go dostrzegłam. Podobnie jak my siedział za którymś ze stołów pochłonięty rozmową z potencjalnymi klientami. Jak się później okazało reprezentował tam swoją firmę. Było to dla mnie dużym zaskoczeniem. Nigdy jakoś nie pałałam wielką miłością do biznesmenów. Znałam trochę to środowisko i nie budzili we mnie zbyt wielkiego zaufania. Może to kolejne błędne przekonanie, którego się zbyt kurczowo trzymałam, ale większości z nich, z paroma wyjątkami, nie uważałam też za zbyt ciekawych ludzi. Cóż, mieli żyłkę do interesów, na tym się świetnie znali, ale poza dobrymi garniturami, samochodami i innymi gadżetami nie mieli do zaoferowania nic więcej. I ta ich dobijająca pewność siebie, którą zyskiwali dzięki posiadanym pieniądzom i wszystkim rzeczom, które się z nimi wiązały. Tak, więc o ile większość kobiet słowo biznesmen mogło przyprawić o drżenie serca, to mnie wręcz odwrotnie. Życie lubi jednak płatać nam figle.
Wtedy teĹź dostrzegłam u niego pewną cechę, ktĂłra wtedy jeszcze budziła we mnie swoistą ciekawość i zadziwienie, a ktĂłra dopiero później, w jakĹźe innych juĹź okolicznościach, miała mi się dać we znaki i być moĹźe przyczyniła się do pewnego rozstrojenia nerwowego. Był to albo rodzaj ucieczki, unikania konfrontacji, w stosunku do osĂłb, ktĂłre są lub stały się w jakiś sposĂłb dla niego bezuĹźyteczne czy teĹź niewygodne, albo teĹź moĹźe coś z pozy gwiazdora, ktĂłry tak jest rozrywany, Ĺźe nie moĹźe wszystkim poświęcić swego, jakĹźe juĹź skurczonego do minimum czasu. Pewien Chińczyk podszedł do mnie i zapytał czy mogę mu poświęcić trochę czasu, bo tamten pan (miał na myśli Mateusza) mĂłwi mu ciągle „za chwilę, za chwilę”, ale czeka juĹź tak długo, Ĺźe nie sądzi, Ĺźeby ta chwila kiedyś nadeszła. Nie byłoby moĹźe w tym nic dziwnego, gdyby dotyczyło to jednej osoby, ale z tego, co zauwaĹźyłam nie była to jedyna odsyłana przez „biznesmena” Mateusza zdenerwowana ofiara. Kiedy zwrĂłciłam mu na to uwagę, roześmiał się, machnął ręką i mruknął coś pod nosem. Jak juĹź wspomniałam, wĂłwczas jednak, poza wywołaniem pewnego zadziwienia, gdyĹź było to coś, co nie do końca mogłam pojąć, nie zrobiło to na mnie większego wraĹźenia. Zresztą ja wtedy, albo tak mi się tylko wydawało, nie naleĹźałam jeszcze do osĂłb, ktĂłre w ten sposĂłb były przez niego traktowane. „Koło mnie się” przecieĹź nawet „przyjemnie szło”. Widzieliśmy się dopiero drugi raz w Ĺźyciu, nie było Ĺźadnego powodu. Nie byłam natrętna, nie narzucałam mu swojej osoby, sam raczej szukał mojego towarzystwa.
Po uroczystym obiedzie, wyszliśmy z hotelu i poszliśmy razem w stronę metra rozmawiając o naszych wraĹźeniach na temat Chin i Szanghaju. Nagle Marian poczuł się zobowiązany poinformować Mateusza, Ĺźe jeden bogaty student z Japonii przychodzi do mojego pokoju, kładzie się na łóżku i mĂłwi, Ĺźe będzie u mnie spał. Chodziło o naszego kolegę z klasy. Aki, bo tak miał na imię, z pewnością mnie lubił. Kiedy przyjechałam do Chin prowadzał się z ładną, energiczną Japonką z pieprzykami. W pewnym momencie jednak ich stosunki się oziębiły. Pewnego dnia, gdy w przerwie między lekcjami staliśmy w kilka osĂłb pod salą rozbawieni, zjawiała się Ginko. Stanęła między nami i bez słowa wyjaśnienia walnęła Akiego w policzek. Kiedy odeszła, jak gdyby nigdy nic wrĂłciliśmy, w tym rĂłwnieĹź Aki, do przerwanej rozmowy. Nie wiem co było powodem takiego zachowania Japonki. Pewnie zazdrość w stosunku do mojej osoby, poniewaĹź Aki raczej nie ukrywał swojej sympatii do mnie. Od tamtej pory, choć nic się nigdy między mną a Akim nie zdarzyło, wręcz przeciwnie zajął się na jakiś czas biuściastą Ukrainką, stałam się jej największym wrogiem. Po prostu mnie znienawidziła i przy kaĹźdej okazji, w dość zabawny sposĂłb okazywała swoją niechęć do mojej osoby. Nienawiść swoją kierowała nie do tej osoby, co trzeba - jak to zwykle w takich sytuacjach bywa - bo to nie ja w końcu skradłam względy chłopaka. Nawet nie prĂłbowałam. W tamtym okresie wraz z dwoma przesympatycznymi Koreankami, z ktĂłrymi się potem zaprzyjaĹşniłam, nadała mi przydomek „Nai nai”, czyli babcia. Byłam od nich o parę lat starsza. Kiedy tylko zjawiałam się na stołówce z odległego krańca pomieszczenia dobiegał mnie basowy głos Koreanki Mei Ai: Nai nai! nai nai! Przydomek ten rozśmieszał mnie jednak nie mniej niĹź miny strojone na mĂłj widok przez Ginko.
Wróćmy jednak do stacji metra. Kiedy Mateusz to usłyszał spojrzał na mnie badawczo i zapytał czy nie mam ochoty związać się z tym Japończykiem. „Za młody”, mruknęłam i wsiedliśmy do metra, ktĂłre właśnie podjechało. I to spotkanie, znĂłw zupełnie przypadkowe, nie zmieniło zbyt wiele w mym dotychczasowym trybie Ĺźycia. Owszem, na chwilę moja rĂłwnowaga została zachwiana, ale nadal cierpliwie czekałam na to, co się dopiero wydarzy. Bo niewątpliwie, wiedziałam to z całą pewnością, nie było to chwilowe zauroczenie, ktĂłre, kiedy się nic jeszcze nie zaczęło, tak oto nagle, bez Ĺźadnego ciągu dalszego, miało umrzeć. Wiedziałam teĹź, Ĺźe gdyby tylko nadarzyła się sposobność, to nic nie byłoby w stanie powstrzymać ani jego, ani mnie, przed zrobieniem następnego kroku, ku większej intymności. Nie robiłam jednak nic, by go odnaleźć, spotkać się czy w jakikolwiek sposĂłb nawiązać z nim kontakt. Zostawiałam to całkowicie w rękach losu, by dopiero potem wziąć to w swoje ręce. On teĹź mnie nie szukał. Zresztą, o czym łaskawie poinformował mnie Marian, on był juĹź, podobnie jak sam Marian i wielu innych PolakĂłw, z ktĂłrych kaĹźdemu zdawać się mogło, Ĺźe są niezwykle oryginalni w swoich gustach, związany z jakąś Japonką. Z Japonką, ktĂłrej nikt nigdy nie widział.

Moje pierwsze dni w Chinach zlewają się w jedno mgliste wspomnienie. Pamiętam, że po wyjściu z lotniska, dokładnie tak, jak w którejś z książek, uderzyła mnie fala ciepła. A właściwie duchoty. I ci ludzie. Wszędzie, w każdym miejscu, o każdej porze ludzie. Ludzie, którzy mieli inny zapach. Mili i nieuprzejmi, złośliwi i przyjaźni. Ale zawsze, już do końca pobytu, z otworzonymi ustami, z wbitym wzrokiem, zdziwieni widokiem człowieka o innych oczach. Pamiętam też, że pierwszego dnia wieczorem, kiedy dopadło mnie zmęczenie, zaczęłam się zastanawiać: po co ja tu właściwie przyjechałam. Minęło to następnego dnia, zaraz po przebudzeniu.
Ale nie o Chinach i Chińczykach ja chciałam pisać, choć to przecieĹź nierozerwalne, bo tam się to wszystko zdarzyło, w upale prawie czterdziestostopniowym. Tam ten „amok”, bo jak to inaczej nazwać, mnie dopadł i być moĹźe do dziś nie opuścił.
Kiedy już przyzwyczaiłam się do nowego miejsca, kiedy przestałam dostrzegać odmienność ich oczu i zaczęłam rozpoznawać rysy ich twarzy, postanowiłam opuścić moje gniazdko w Szanghaju i wyjechać na kilka dni w góry. Był to mój pierwszy samotny wyjazd. Niedaleko, bo tylko dwanaście godzin zwykłym pociągiem, ale pamiętny, bo pierwszy raz, jeszcze bardzo słabo mówiąc po chińsku, opuściłam wielką, nowoczesną metropolię i zdałam się na łaskę i niełaskę ludzi z prowincji. (...) Gdy już wrzuciliśmy nasze głosy, zaproszono nas na herbatkę. Kto by pomyślał, że właśnie wtedy, na herbatce po wyborach? Kto mógłby wymyślić taki scenariusz, kiedy to ja jedną nogą jeszcze po górskich schodach się wspinam, a drugą na herbatkę z uśmiechem w przepaść lecę? Siedział tam rozparty na fotelu, już od dłuższego czasu w Chinach przebywał. Pewny siebie, uprzejmy, tajemniczy i można nawet z pewną przesadą rzec piękny. Ile to kobiet przede mną, poznając jakiegoś mężczyznę, myślało, że oto odkrywa nowe horyzonty, by dopiero po pewnym czasie przekonać się, że są tylko jedną z tuzina im podobnych? Ilu mężczyzn dało się zwieść niewinnym uśmiechom nieznajomej i jak wielkie musiało być ich zdumienie, gdy nagle dostrzegali, że nie są jedynymi?
W kaĹźdym bądĹş razie siedział tam i sączył herbatkę i, krĂłtko mĂłwiąc, bardzo mnie zainteresował. Zapomniałam w tym momencie o swoich przedwyjazdowych postanowieniach i pogrążyłam się w miłej, choć całkiem powszedniej, pogawędce. On takĹźe wydawał się być zainteresowany moją osobą. Kiedy opowiedziałam mu jaką męką było dla mnie chodzenie po schodach w gĂłrach w tłumie ludzi, ktĂłrych to bardziej interesowała moja osoba niĹź piękne zadymione GĂłry Żółte, „bo jesteś ładna” mruknął tylko uwaĹźnie mi się przyglądając. (...)Po herbatce wszyscy razem wyszliśmy. Kiedy wyprzedzili mnie na schodach, usłyszałam jak pytał Mariana czy jestem jego dziewczyną. „Nie - odrzekł Marian na to. - Ona mnie nienawidzi!” (...)

Miasto przypomina wielkie, nowoczesne centrum handlowe, rozłożone wzdłuż ciągnących się kilometrami ulic. Młodzież, która przechadza się po najbardziej znanych ulicach ubrana jest w najmodniejsze, światowej sławy projektantów stroje, które czasami wyglądają jak koncertowe kreacje amerykańskich gwiazd pop, a nie ubrania użytku codziennego. Jednak w otoczeniu jasno oświetlonych, futurystycznych budynków osoby tak wystrojone nie stanowią dysonansu, wręcz przeciwnie bardzo dobrze wkomponowują się w to zabarwione orientalną popkulturą otoczenie i wraz ze wszystkim naokoło tworzą przedziwną mieszankę orientu z zachodem. Trzeba przyznać, że ma to swój niezaprzeczalny urok.

Szanghajczycy, z nie do końca zrozumiałych powodów, mają o sobie bardzo wysokie mniemanie. Samo miasto raczej nie słynie ani z jakiś niezwykłych zabytkowych budowli i dzielnic (za wyjątkiem starej, turystycznej dzielnicy Yu Yuan), ani nie zasłużyło jeszcze na miano ośrodka kultury. Co więc stwarza magię tego miasta? Może setki kapiących od luksusu sklepów, może kosmiczne, coraz śmielsze budowle, użytkowe zastosowanie najnowszych technologii czy rozłożysta pajęczyna metra. Albo też najszybszy pociąg na świecie, jeden z najwyższych budynków świata, przemysł filmowy, kuchnie świata, kluby, dyskoteki, teatry. Czy też wszechobecne światła i neony. A może coś zupełnie ulotnego, niedostrzegalnego gołym okiem, jak na przykład zapach pieniądza. Jedno jest pewne w tym mieście stawia się na to, co nowe. To co stare i niezbyt wygodne jest, bez zbędnych sentymentów, burzone i zastępowane czy to nowym pasmem autostrady, czy nową linią metra czy też jakimś kosmicznym budynkiem. Wokół ma być pięknie, wygodnie, nowocześnie. Nie dziwi więc, że Chińczycy z innych prowincji, mimo nieukrywanej niechęci do Szanghajczyków, tłumnie zmierzają do tego miasta marzeń w poszukiwaniu lepszego życia. Szacuje się, że miasto ma około 15 milionów stałych mieszkańców, ale liczba ta w ciągu dnia, za sprawą ludzi z prowincji, zwiększa się podobno nawet do 20 milionów.

Szanghaj przyciąga nie tylko Chińczyków, ale podobnie jak na przełomie XIX i XX wieku również rzesze cudzoziemców....

Duchy Tai PanĂłw i opary opium wciąż się unoszą nad tym miastem. Współczesny Tai Pan nie musi być jednak szczegĂłlnie bogaty, ani piękny, ani młody. Wystarczy, Ĺźe jest biały, aby bez trudu znalazł młodą, skośnooką, cukierkową dziewczynę, o jakiej marzy tysiące mężczyzn na całym świecie. I ktĂłrej główną zaletą, poza egzotyczną urodą, jest to Ĺźe, wychowana w duchu ogromnej rywalizacji, dobrze radzi sobie w Ĺźyciu, a przede wszystkim dobrze liczy pieniądze. (...) Jeśli zaś Tai Pan jest w miarę przystojny i do tego młody, to staje się wĂłwczas prawie bogiem w ludzkiej skĂłrze w tym zlaicyzowanym świecie, gdzie konsumpcjonizm i cyfra 8, symbolizująca pieniądze, stały się wartością nadrzędną i motorem wszystkich działań. Spojrzenia przechodniĂłw natomiast, oprĂłcz zwykłego zadziwienia odmiennością, będą emanować rĂłwnieĹź podziwem i zazdrością. Dla takiego Tai Pana otworzył się bowiem raj ziemskich rozkoszy zmysłowych. On to wie i oni to wiedzą (choć w głębi duszy, za przyklejonymi uśmiechami, wielu z nich będzie uwaĹźać go za głupca). MoĹźe przebierać do woli w róşnokolorowym tłumie dziewcząt, ktĂłre odurzone powietrzem, w magiczny sposĂłb nadal przesiąkniętym „opium” szybko dadzą się uwieść. Nawet jeśli nie jest zbyt zamoĹźny, to tu, gdzie siła robocza jest tak tania i dzięki temu wszelakie produkty moĹźna kupić za bezcen, będzie mĂłgł pozwolić sobie na fanaberie, na ktĂłre nie byłoby go być moĹźe stać we własnym kraju. Zawsze będzie przecieĹź o wiele bogatszy od przeciętnego mieszkańca Chin. Co więcej taki Tai Pan moĹźe bez trudu naprawdę stać się gwiazdą reklamując czy to bieliznę męską, czy nawet garnitury, albo chociaĹźby statystując w filmach.

Ten cały blichtr, toksyczny powiew wielkiego świata, może w jednej chwili prysnąć jak bańka. Wystarczy po prostu wrócić do swojego kraju, gdziekolwiek by on nie był. A wtedy z tym większym żalem i trudem trzeba będzie znosić szarą powszedniość życia.

Zamknięci pod bezpiecznym kloszem cudzoziemcy nie zdają sobie lub nie chcą zdawać sprawy z dramatów, jakie rozgrywają się po drugiej stronie szyby. Za kloszem, oprócz wszechobecnych, nęcących neonów i świateł, jest również ogromna bieda i bezdomność ludzi, którzy zostali przywabieni obietnicą lepszego świata, operacje plastyczne, jedynie po to, by upodobnić się do modelek z zachodu, przymusowe aborcje, aids, syfilis itd. O tym jednak Tai Pan nie usłyszy, nikt mu tego nie pokaże - tu ludzie od lat byli uczeni, że milczenie jest drogą do sukcesu, albo przynajmniej do spokojnego życia. A Tai Pan przecież ma pokochać ten iluzoryczny, stworzony ku jego uciesze, świat. I z pewnością pokocha. Będzie nawet za nim tęsknił. A gdy ktoś mu zada pytanie, które zadaje piękna dziewczyna z plakatu rozwieszonego po klubach: Have you been Shanghaied?, to nie będzie mógł powiedzieć, że nie. Niewiele jest chyba takich osób, które nie dały się uwieść toksycznej atmosferze tego miasta i urokom takiego życia. Będą go poić nieznośną chińską wódką, serwować piękne dziewczyny na deser, wsadzą go do opływającego w luksusy getta, stworzą mały światek podobny do tego z rodzinnego kraju i dadzą łatwo zarobić pieniądze, byleby tylko został jak najdłużej i nieświadomie pomagał w budowaniu nowoczesnej potęgi. (...)

Wprowadzenie

Czy nie zastanawiało was kiedyś, jak przypadkiem usłyszane lub bez namysłu wypowiedziane zdanie; albo sytuacja, do której nie przywiązuje się wagi, i o której zaraz się zapomina, po pewnym czasie, w zupełnie nieoczekiwanym miejscu okazuje się czymś, co miało jakiś sens w tej całej układance, jaką jest życie? Dopiero wtedy zaczynamy się nad tą całkiem błahą sprawą zastanawiać. Możemy nawet dojść do wniosku, że było to jakieś preludium czy też znak od losu, który ma nas przygotować do czegoś o wiele bardziej istotnego. Do czegoś, co ma się dopiero zdarzyć...

Kiedy byłam w liceum, znajomi zapytali mnie, co chcę robić po maturze. „Pojadę do Chin”, powiedziałam. Uśmiechnęli się tylko pobłaĹźliwie. Mieli rację. Wtedy... Kilka lat później jednak, przytrafiła mi się okazja wyjazdu do Chin. Rok w Szanghaju: tai chi, kung fu, opium, taoizm, Mao Tse Tung, ryba w sosie słodko-kwaśnym. Tyle wiedziałam o Chinach. Mistyka, mundurki, pagody. Co tam jeszcze? Tian An Men, Zakazane Miasto, mur chiński. No i oczywiście opera pekińska! Jak mogłam zapomnieć?! Opera pekińska, ktĂłrą kiedyś w liceum oglądałam przez trzy dni. W Chinach natomiast ani razu.

Chiny, ktĂłre miałam poznać bardzo róşniły się od moich wyobraĹźeń. Gdybym wiedziała wtedy, jakie będą te moje Chiny....mĂłj Szanghaj.... Gdybym wiedziała… Ten wyjazd spadł mi z nieba. Był dla mnie ucieczką. Uciekałam przed niespełnionym uczuciem; przed romansem, ktĂłry do niczego dobrego nie prowadził. Uciekałam przed szarą rzeczywistością, w ktĂłrej nie za bardzo mogłam znaleźć sobie miejsca. (...)